و باندازه‌اى كه اراده كرده بود كفى از آن برگرفت و زمين را بيافريد . . . سپس آتشى از آب پديد آورده و در اثر تسلط آتش بر آب گازى پديد شد كه آسمانها را از آن بوجود آورد « 1 » . سخنان برخى از مفسران پيرامون ( وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ ) : طنطاوى گويد : « ماء » در آيه فوق بمعنى علم است ، يعنى عرش الهى براساس علم و حكمت بوده « 2 » . و براى اثيات دعوى خود به اين آيه استشهاد كرده است : أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها . . . كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ للنّاس از آسمان آبى فرود آورد و بنهرها و گودالها هر كدام باندازهء خود جريان يافت . . . اين گونه خدا براى مردم مثل ميآورد . زيرا در اين آيه بدليل ذيلش « يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ » مقصود از آبهاى آسمانى كه بر نهرهاى گوناگون فرو ميريزد علم الهى است كه بر زمينه‌هاى دلهاى مردمان بخواست خدا وارد مىشود . ولى هر خواننده‌اى با اندك بررسى بنادرستى اين توجيه پى ميبرد كه نامبرده چگونه بدون وجه آيه‌اى را به آيهء ديگر قياس نموده ، و آب را كه در آيهء فوق بگواهى قرينهء قطعى بمعنى علم است ، در آيهء « وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ » نيز بدون هيچگونه قرينه‌اى به همان معنى گرفته است . نظرات نامبرده جاى بسى تأسف است كه هميشه در جستجوى تطبيق آيات قرآنى بر فرضيه‌ها و نظرات دانشمندان عصريست ، و چگونه در آيهء فوق كه در مقام معرفى مادهء اوليّه جهان آفرينش است اين سليقه را اعمال ننموده ، در صورتى كه هنوز هم دانش بشر از دريافت تمامى آنچه در آيهء مزبور مراد است محروم است .

--> ( 1 ) - البرهان جلد دوم صفحه 10 ( 2 ) - در تفسير الجواهر - ج 6 ص 7 .